insan ergonomisi
Ergonomi – Giriş Dersi – Ergonomik Risk

Ergonomiye Giriş – Ergonomik Risk

Bu yazımızda ister ergonomi ile ilgilenin isterseniz bu alana yeni ilgi duyanlar arasında olun, ergonominin ne olduğunu ve temel ilkelerinin nasıl uygulanabileceği konusunda geniş bir bakış açısı edineceksiniz. En azından sosyal bir ortamda ergonominin ne olduğunu açıklayabileceksiniz. En iyi ihtimalle, ergonomi alanının, iş yerinde ve evde hayatımızı ne kadar derinden etkilediğini görmeye başlayacaksınız.

Daha fazlasını oku
ergonomi ergofleks
Ergonomi

Ergonomi, “Bir işi, çalışan için uygun hale getirme” bilimi olarak bilinir. Aslen “verimliliği ve üretkenliği artırmayı” ve “rahatsızlığı azaltmayı” amaçlamaktadır.

Bilgisayar monitörünüzün açısını veya masanızın yüksekliğini düşünün. Günün sonunda gözlerinizin gergin olup olmadığını veya yazı yazmaktan bileklerinizin zarar görüp görmediğini düşünün. Temelde ergonomi, aletleri kullanıcıya göre ayarlar. Tekrarlayan hareketlerin etkisini azaltmak için uygun duruşun nasıl olması gerektiğini gösterir. Böylece ileride karşımıza çıkabilecek çoğu meslek hastalıklarının önüne geçebilir.

Daha fazlasını oku
ergonomi önemi
Ergonominin Uğraş Alanları

Ergonomi insanın özelliklerini,  yeteneklerini, yeteneklerini geliştirme gücünü ve bu gücün sınırlarını inceleyerek, insandan istenebilecek görevlerin çerçevesini belirler. Bundan sonra çalışanla işi arasında iyi bir uyum sağlar, insanın çalışırken aşırı zorlanmalar yüzünden yıpranmasını önler ve bu uyum sayesinde iş başarımını yükseltir.  

Daha fazlasını oku
insan ergonomisi
Ergonomi Tarihi

Ergonomi tarihinde genellikle öncellikle F.W.Taylor’dan söz edilir. Taylor 18. Yüzyılın ikinci yarısında iş düzeni anlayışını geliştirmiş, işgörenlerin daha verimli ve düzenli nasıl çalışabilecekleri üzerine çalışmalar yapmıştır. Sosyal ve psikolojik bilgisinin eksikliğinden dolayı eleştirilmesine rağmen ergonomide “iş hevesi konusunda araştırma yapan ve öneriler getiren ilk araştırmacı olarak anılır.

Daha fazlasını oku
Ergonomi Nedir?

Ergonomi  için kısaca “fiziksel çevrenin insana uyumlaştırılması süreci” diyebiliriz. Günümüz endüstri çağında makine-insan arasındaki artan ilişkiler, insana uyumlu fiziksel çevre birimlerinin yaratılması çabalarını zorunlu kılıyor.

Ergonomi, birçok bilimsel disiplinin ortak çalışma alanı olan (Başta mühendislik, mimarlık, tıp, fizyoloji, anatomi, psikoloji, sosyoloji olmak üzere) bir yaklaşımlar bütünüdür. Tüm bu bilimsel disiplinler ortaklaşa bir insana uyumlaştırılmış ideal makine-çevre sisteminin arayışı içindedirler. Elbette ki bu arayışın temel amacı, sadece insanın kendisiyle barışık uyumlu bir çevrede yaşaması değil, en önemli üretim faktörü olan insan gücünün (ya da iş gücünün) rahat, kolay ve sağlıklı bir şekilde üretim ve ekonomik faaliyetlerini sürdürebilmesini sağlayan makine, teçhizat, ofis, fabrika düzeni vs.nin yaratılması isteğidir. Çünkü bilinmektedir ki, insanın verimli çalışması, en iyiyi üretmesi ve ekonomik faaliyetlere en etkin şekilde katılabilmesi, bu ideal uyumun yakalanabilmesine bağlıdır.

Ergonominin kanıtlanmış  Faydası >>>

Ergonomi, iş dünyasının en önemli yapıları arasında yer alır. Önemli olan makine ve çevrenin kişi ile beraber adaptasyonunu etkin biçimde ortaya çıkarmaktır.

Ergonomi, genelde konfor ve rahatlık manası ile karıştırılmaktadır. Ancak hem yazılı hem de sözlü olarak gündelik yaşam içerisinde gerçek anlamıyla kullanılmaktadır.

Ergonomi Nedir?

Ergonomi kelimesi Yunanca’dan gelmektedir. Ergo kelimesi İş anlamına gelirken, nomos ise yasa anlamına geliyor. 

Ergonomi kelimesi kısaca iş yasası anlamına gelmektedir. Tam anlamıyla ergonomi; bireyin fiziksel ve psikolojik özelliklerini araştırmak suretiyle, insanın makine ve çevreyle adaptasyonunu inceleyen çalışmaların bütünüdür.

Ergonomi = (Ergo) İş + (Nomi) Yasası

Bireyin fiziksel ve psikolojik özelliklerini araştırmak suretiyle, insanın makine ve çevreyle adaptasyonunu inceleyen çalışmaların bütünüdür.

Bazı teknik ve doğal yöntemler kullanılmak suretiyle ilgili konu hakkında geliştirme ve araştırma yapılır. Böylece kişinin kendini daha rahat ve uyumlu gösterebilmesi için çevresi ile makineler üzerinde incelemeler sağlanır.

Günümüzde üretilen her makine, teçhizat ve araç Ergonomi kapsamında düzenlemelerden geçirilir. Ayrıca mimarlar, mühendisler ve yasalar Ergonomi kapsamında insanın fiziksel ve psikolojik özelliklerine göre düzenler.

Ergonomi dünyanın hemen hemen her noktasında bir bilim dalı olarak kabul edilmektedir. Bu bilim dalının amacı, insanı fiziksel ve psikolojik özellikleri ile beraber değerlendirmektir. Ergonomi bu özellikler içerisindeki en doğru tercihleri öğrenmeye, hesaplamaya ve uygulamaya çalışır.

Ergonominin Faydaları >>>

Ergonomi aynı zamanda insanların araç ve makine kullanımları sırasında da riski analiz eder. Çevresel etkenlerin yaralanma ve zarar riskini en aza indirmek için de yoğun çalışma gösterir. Ortamları ve çalışma alanlarını da geliştirmeyi planlayan Ergonomi; iş, dinlenme, oyun ve herhangi bir sebepten dolayı bulunduğumuz veya kullandığımız her şeyi “bizim için en iyi hale getirmek” için kendini daima günceller ve geliştirir.

Ergonominin Amacı

Ergonominin birinci amacı insan – makine birleşiminin verimliliğini ve iş güvenliğini arttırmaktır. Çalışmanın yöntemli bir şekilde düzenlenmesini amaçlayan ergonomi aynı zamanda insanın kullandığı araç ve makinelerin yaptığı işin insanın özellikleri ile uygunluk içinde olmasını sağlamaya yöneliktir.

Ergonomi, bireyin beden büyüklüğü, gücü, becerisi, hızı, duyusal yetenekleri (görme, duyma) ve hatta tutumlarını göz önüne alarak, bu yetenek ve sınırlamalara uygun güvenli, konforlu ve üretken çalışma alanları ve araçları oluşturmayı amaçlar.

İSG Profesyonelleri İçin Ergonominin Önemi >>>

Ergonomik çalışmaların kökeninde insanın verimini artırmak, makine temposuna ayak uydurmasını sağlamak, dolayısı ile daha çok üretim yapacak duruma getirmek anlayışı vardır. Ancak bu anlayış önceleri insanın bir makine gibi görülmesine yol açmıştır. Daha sonraları sınırlı iş görme gücüne sahip olan insanın, bir makine gibi görülmesinin yanlış olduğu sonucuna varılmıştır. Üretim artışı uğruna kapasitesinin üstünde çalıştırılan insanın yorularak ya da hata yaparak kazalara neden olacağı, sonuçta üretimi aksatacağı anlaşılmıştır. Günümüzde ise ergonomik çalışmaların hedefi, sadece insanı kazalardan ya da hatalardan koruyarak üretimi aksatmamak değil, aynı zamanda çalışma ortamlarını da insanı mutlu edecek ortamlara  dönüştürmektir.  

ergonomi

Ergonominin konusu iş ve insan ilişkileri ve bu ilişkileri etkileyen çevresel etmenlerdir. İnsan özellikleri, insan-makine ilişkisi, çalışma koşulları, çevresel koşullar bir bütün olarak ergonominin çalışma sahasına girer.  

Diğer bir tanımla masanızın yüksekliği, sandalyenizin rahatlığı, çalıştığınız yerin havasının nemi, gürültü düzeyi, dinlenme araları, çalışma tezgahının konumu, gösterge düzeni, gösterge-kontrol ilişkisinin uygunluğu, çalışma alanının boyutu, renklerin kullanımı, aydınlatmanın yeterliliği vb. konular ergonominin çalışma alanına girer.

Ergonomi Örnekleri Nelerdir?

Ergonomi bir nevi insan mühendisliği olarak da anlatılabilir. Kişi üzerinde yapılan inceleme ve araştırma neticesinde çevre ile makine ile bir bütün olarak uyumun en iyi biçimde sağlanması adına süreç gerçekleşir. Bu süreci birkaç cümle ile örneklendirmek mümkün.

  • Bir yatağın kişinin sağlığına ve konforuna uyumlu biçimde tasarlanmış olması,
  • Fabrika işçisinin kullandığı farklı aletlerin, çalışma alanında rahatlıkla ulaşabileceği noktalara konumlandırılması,
  • Ofis ortamındaki masa ve sandalyelerin bedene ve kullanım şekline uygun hale getirilmesi,

Bu örnekler arttırılarak Ergonomi kelimesinin ne anlama geldiğini daha iyi ortaya çıkarılabilir. Bu durum sadece iş ortamında değil gündelik yaşamın da her anında ele alınmaktadır. İnsanların daha rahat ve fonksiyonel çalışabilmesi için bu çalışmalar sayesinde çevresindeki unsurlar ile uyumlu hale gelmesi sağlanır.

Ergonominin Maliyet ve Faydalarına Bazı Örnekler (ingilizce – pdf) >>>

Ergonominin Tarihçesi

Ergonomi tarihinde genellikle ve öncelikle F. W. Taylor’dan söz edilir. İnsan faktörüne ve insanların kullandıkları araç ve gereçlere deneysel yaklaşımlar getiren Taylor, sosyal psikolojide ve ergonomide “iş hevesi konusuna ücret yaklaşımı”nı öngörün ilk araştırmacıdır.

1910’larda ergonomik yaklaşımlara öncülük eden iki yeni metot girişimi dikkat çekmiştir. Bunlar; mühendis Gilberth ile psikolog olan eşinin geliştirdikleri “İş ve Zaman Etüdü”, ikincisi ise Dougles’in işbaşında enerji harcamayı ölçmek için geliştirdiği “Oksijen Tüketimi” çalışmalarıdır.

II.Dünya Savaşı sırasında, ABD’de geniş çapta ergonomi yaygınlaştı. Bu savaş sırasında bazı makinelerin tertibatı, bu araçları kullanabilecek kimselerin bulunmasını güçleştirecek kadar karmaşık hale gelmişti. Deneysel psikoloji, meseleyi yeni bir açıdan ele alacak çalışan kimselerin yatkınlıklarını incelemekle işe başladı. Böylece ergonomi çeşitli bilim dallarında ortaklaşa bir çalışma yapılmasını zorunlu kıldı ve pratik uygulamalara yöneldi.

Dr. Fatih Hakan ÇAM – 01.03.2021

İSG Profesyonelleri için Ergonominin Önemi

Ergonominin önemi hepimiz tarafından kabul gören bir kavram ancak İş Güvenliği Uzmanı veya İşyeri Hekimi olarak yeni bir yılla beraber bizi bekleyen zaten yeterince planlı görevleriniz var. Risk değerlendirmeleri, uyumluluk ve düzenleyici standartları sürdürmek, eğitim geliştirmek ve sürekli eğitimleri organize ederek bunları hedef kitlelere vermek, aynı zamanda iş verimliliğini sekteye uğratmadan ergonomiyi korumakla da mı uğraşıyorsunuz?

İster inanın ister inanmayın, ergonomi işinizi kolaylaştırabilir ve iş gücünüzü daha güvenli hale getirebilir. Sektörünüz veya şirketinizin büyüklüğü ne olursa olsun, iyi uygulanan bir ergonomi yastığa başınızı rahatça koymanıza yardımcı olabilir. Ergonomi sayesinde iş gücünüzü tehlikelerden korumuş olacaksınız. İşyerinin ergonomik risk faktörleri açısından güvende olmasının verdiği memnuniyetin yanı sıra, şirketinizin kazanmış olduğu paranın, şirketiniz için çalışıp kas iskelet sistemi rahatsızlığı yaşayan çalışanların tazminat taleplerini ödemek için kullanmanıza gerek kalmayacak. Henüz böyle bir kaleminiz olmasa bile şirketinizin daha fazla kar sağlamasını etkileyen, çalışanlardaki kas iskelet sistemi rahatsızlığı, iş verimini siz fark etmeseniz bile olumsuz yönde etkilemeye devam ediyor.

ergonomi önemi

İSG kavramını bir “öncelik” yerine bir “değer” olarak değerlendirmek gerekir. Çünkü yönetim, çalışanlar, müşteriler ve genel olarak halkın beklentisi bu yöndedir. İSG, kurumsal şirketlerin DNA’sında var olan bir sekans gibidir. Ergonominin de buna dahil edilmesi ve bir değer olarak görülmesi gerekir. Dolayısıyla ergonomi kurumsal bir kültür içine inşa edilmesi ve herhangi bir şirketin günlük olarak yaptığı her şeye entegre edilmesi gerekir.

Anahtar Kelime: Koruma

Hem İSG hem de ergonomi risk değerlendirmeleri, işyeri tehlikelerini belirlerken kimin risk altında olduğunu da belirlemektedir. Yeterli önleyici tedbirleri önermek ve riski izlemek için kullanılmaktadır. Bu değerlendirmeler bütüncül bir yaklaşıma dayanmalı ve vücut üzerindeki toplam yük dikkate alınarak riskler değerlendirmelidir.

Kas-iskelet sistemi bozukluklarına (KISB) neden olan tek bir faktör yoktur. Örneğin, tek başına elle taşıma nadiren sırt ağrısının nedenidir; stres, kuvvet, duruş, titreşim, soğuk ve iş organizasyonu gibi gelişimine katkıda bulunabilecek birçok başka faktör vardır. Peki risk değerlendirmesi yapılırken neden ergonomi risk faktörlerini aynı anda değerlendirilmiyor?

Ergonominin Önemi

Risk değerlendirmesi esnasında ergonomik riskleri değerlendirirken Kas İskelet Sistemi Bozukluğuna yol açacak rahatsızlıkları oluşturacak tehlikeleri de kapsamlı bir şekilde ele almak çok önemlidir. Risk değerlendirmeleri, mümkünse tehlikeleri ortadan kaldırmayı veya insan kas-iskelet sistemi risklerini azaltmayı hedefleyen bir dizi uygun eylemle tamamlanmalıdır. Önleyici eylemlere karar verirken, çok çeşitli olası değişiklikler dikkate alınmalıdır.

İşin yapılış şeklini belirlemek; kuvvet, tekrar, yanlış duruşlar ve / veya titreşim seviyelerini azaltarak işin fiziksel taleplerini azaltmak için en önemli gereksinimlerden biridir. Görev tanımları, işin yapılış şeklinin çalışanı nasıl etkilediğini anlamak için gereklidir: Hangi vücut parçası kullanılır, sağ veya sol taraf, döngü süreleri, ağırlıklar, erişim vb. Bu, görevin hangi bölümünün değişmesi gerektiğini belirleyecektir… Bu genellikle yeni araçların veya çalışma yöntemlerinin kullanılmasını, en iyi uygulamaları benimsemeyi ve çalışanları yeni değişiklikler konusunda eğitmeyi gerektirir.

İşin taleplerini açıkça belirten bir “iş tanımı” oluşturulduktan sonra, her türlü ergonomik veya güvenlik riski sistematik ve ikna edici bir şekilde ele alınabilir. Değişiklikler, kuvvet, tekrar, garip duruşlar ve / veya titreşim seviyelerinin azaltılmasını gerektirebilir. Tekrarlanan hareketleri, zorlayıcı el hareketlerini ve uzun süreli eğilme ve bükülmeyi azaltmak için görevler işçiler arasında yeniden tahsis edilebilir.

Eğitim Önemli

İşçiler, ergonomik faktörlere ilişkin farkındalıklarını artırmak ve güvenli olmayan çalışma koşullarını tanımak ve bunlardan kaçınmak için eğitilmelidir. Çalışanlar ayrıca önlemeye dikkat etmenin ve iyi uygulamaları ve çalışma yöntemlerini benimsemenin – ağrı ve rahatsızlığın azaltılması açısından – faydaları hakkında eğitilmenin neden önemli olduğuna ikna edilmelidir. Ergonominin önemi de anlatılmalı.

Organizasyonel düzeyde, pratik çözümler yorgunluğu azaltmak için uygun çalışma / dinlenme oranlarının geliştirilmesini, molaları organize etmeyi ve işleri dönüşümlü olarak yapmayı içerebilir. Kurumsal düzeyde, güçlü bir İSG / ergonomi kültürü geliştirmeye yönelik politikaların benimsenmesi, KISB risk faktörlerinin belirlenmesi ve kontrol edilmesine daha üst düzeyde sadakat ve katılım sağlamak ve ISG ve gözetim önlemlerini iyileştirmek için teşvik edilmelidir.

Dr. Fatih Hakan ÇAM

Ergonomi Eğitimi ve İşyeri Hekimi Sorumluluğu

Ergonomi, ergometri, ergonomi eğitimi, yük kaldırma ve taşıma, elle taşıma, elle taşıma usülleri, elle taşımada ergonomi, eğitimler, iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri hakında

Bildiğiniz üzere “İSG Eğitim Yönetmeliği”nde Eğitim konuları Genel Konular, Sağlık konuları, Teknik Konular ve Diğer Konular olmak üzere 4 ana başlık altına toplanmıştır. Bu başlıklar ışığında genel kanı olarak “Genel Eğitim konuları” hem isg uzmanı hem işyeri hekimi tarafından verilebilirken, Sağlık Konuları işyeri hekimi tarafından, Teknik Konular da İş Güvenliği Uzmanları tarafından verilmektedir. Diğer ihtiyaç duyulan konular ise konusunda uzman kişilerce verilmesi öngörülmektedir. Diğer taraftan ilgili yönetmeliğin 13ncü Maddesinin 3ncü fıkrasının son cümlesinde belirtildiği üzere bu eğitimlerin “Eğiticilerin uzmanlık alanının Ek-1’de yer alan konulara uygun olması şartı aranır.” ifadesi geçmektedir.

İşyeri Hekiminin Eğitim Görevi >>>

ISG EĞİTİM KONULARI
1. Genel konular a) Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler, b) Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları, c) İşyeri temizliği ve düzeni, ç) İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar,
2. Sağlık konuları a) Meslek hastalıklarının sebepleri, b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması, c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri, ç) İlkyardım, d) Tütün ürünlerinin zararları ve pasif etkilenim,
3. Teknik konular a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri, b) Elle kaldırma ve taşıma, c) Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma, ç) İş ekipmanlarının güvenli kullanımı, d) Ekranlı araçlarla çalışma, e) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri, f) İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri ile tekniklerinin uygulanması, g) Güvenlik ve sağlık işaretleri, ğ) Kişisel koruyucu donanım kullanımı, h) İş sağlığı ve güvenliği genel kuralları ve güvenlik kültürü, ı) Tahliye ve kurtarma,
4. Diğer konular (çalışanın yaptığı işe özgü yüksekte çalışma, kapalı ortamda çalışma, radyasyon riskinin bulunduğu ortamlarda çalışma, kaynakla çalışma, özel risk taşıyan ekipman ile çalışma, kanserojen maddelerin yol açtığı olası sağlık riskleri ve benzeri) a)…

Ergonomi Eğitimi ve İşyeri Hekiminin Sorumluluğu

Bu haliyle, tıp fakültesi mezunu bir hekim olarak elbette sağlık konularını elimden geldiğince anlatmaya gayret göstermeliyiz. Ancak ilgili yönetmeliğin Eğitim Konuları arasında “Teknik Konular” başlığında geçen ve lojistik/nakliye sektörünü yakından ilgilendiren “Elle kaldırma ve taşıma” başlığı işyerş hekimklerinin uzmanlık alanının çok ötesinde teknik bir konudur. İşyeri hekim olarak, taşıma tekniklerini ve usulleri ve ergonomi hakkında bir şey bilmeyebilir. Ancak elleçleme, taşıma ve aktarma işlerinden kaynaklı gelişebilecek kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının neler olduğunu, nasıl müdahale edileceğini, tedavi ve rehabilitasyon süreçleri hakkında öngörüsü bulunması gerekir. Ergonomi farklı bir bilim dalı olduğu için bu başlık altında anlatacak teknik konulara sadece ergonomi sorunlardan kaynaklı oluşabilecek sağlık sorunlarını anlatmak suretiyle katkı sağlayabilir.

ergonomi

Dolayısıyla işyeri hekimi bilgi ve uzmanlığı olmayan bir konuda aşağıda talep edilse bile tam anlamıyla bir “ergonomi eğitimi” verebilmesi mümkün değildir. Sadece kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını anlatabilir. Ergonomiden kastedilen elle kaldırma ve taşıma usul ve esasları ise bununla ilgili teknik destek konunun uzmanları tarafından sağlanmalıdır.

Firma tarafından ergonomi önemseniyorsa bunun eğitiminin hakkını verilerek yapılabilmesi “ergonomi mühendisleri” tarafından eğitim verilmesi şarttır. Diğer türlü sadece işin sağlık/hastalık boyutunun anlatılıyor olması eğitim yapılmış göstermek için yapılan bir faaliyet noktasında kalır. Özellikle lojistik ve nakliyat firmaları gibi elle taşıma işinin yapıldığı firmalar “proaktif” bir yaklaşım olarak ergometri eğitimi vermelidir. Bu eğitim ergonomi mühendisleri tarafından kapsamlı olarak verilmelidir. İşyeri hekimleri bu eğitime ergonominin uygun olmadığı durumlarda yaratacağı sağlık sorunları veya kas iskelet sistemi rahatsızlıkları husunda destek sağlayabilirler.

Tek başına işyeri hekimi tarafından ergonomi eğitimi verilemez.

Dr. Fatih Hakan ÇAM

Ergonomik Risk Analiz Yöntemleri

Ergonomi hakkında daha önce bilgi vermiştik. Ergonomiyi sadece kas iskelet sistemi ile sınırlamamak gerektiğini vurgulayarak bu yazıda bahsedeceğimiz ergonomik risk analiz yöntemleri kas iskelet sistemi üzerine yapılacak analizler olacaktır.

Ergonomik risklerin değerlendirilmesinde pek çok yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden “gözlemsel ölçekler” basit ve çabuk cevaplanabilir olmaları ve işin sürdürülmesi sırasında işin bölünmesine yol açmamaları nedeni ile rahat kullanılabilmektedir. Bu ölçekler vücut duruşlarının uzun süre sabit kaldığı pozisyonların değerlendirilmesi için çok uygundur.

LMM HHT yöntemi (Leitmerkmalmethode zur Beurteilung von Heben, Halten, Tragen)

Tutma-Kaldırma-Taşıma süreçleri Kontrol Metodu / LMM HHT yöntemi (Leitmerkmalmethode zur Beurteilung von Heben, Halten, Tragen) Federal Almanya İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu (BAUA) tarafından geliştirilen bu yöntem, elle yapılan taşıma işlemlerinde zorlanma sınırının belirlenmesinde pratiğe yönelik, basit, yasal zorunlulukları yerine getiren ve çok boyutlu bir değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Bu yöntem tıbbi ve iş bilimsel bakış açılarının yanı sıra çalışma koşullarının sosyal ve iş yasalarına uygunluğunun belirlenmesinde yardımcı bir yöntemdir.

Birim ağırlığı 5 kg ve daha yüksek olan malzemelerin kaldırılması, tutulması ve taşınması işlerinde uygulanmaktadır. Bu işlerin ayakta veya oturarak yapılıyor olması yöntem tercihini etkilemez. Kaldırma, tutma, taşıma işleri ayrı ayrı ya da bir arada değerlendirilebilir. Değerlendirmede günlük toplam süre sınırlaması yoktur. İşlem tek elle de yapılsa, yükün ağırlık merkezi değişken de olsa değerlendirilebilir.

LMM-ZS yöntemi (Leitmerkmalmethode zur Beurteilung von Ziehen, Schieben)

İtme-Çekme süreçleri Kontrol Metodu / LMM-ZS yöntemi (Leitmerkmalmethode zur Beurteilung von Ziehen, Schieben) Federal Almanya İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu (BAUA) tarafından geliştirilmiş olup, itme çekme faaliyetlerini değerlendirme aracı olarak kullanılmaktadır. Yardımcı araçla (dört teker, el arabası, transpalet, kulplu-kulpsuz arabalar, balansör vb.) veya çıplak elle (rulo, koli, sandık v.b.) yapılan itme çekme işlerinde uygulanır.

Objektif bir yöntem olması sebebiyle, gözlem ve elde edilen verilerin değerlendirilmesi yöntemin uygulanması için yeterli olacak, ihtiyaç halinde önlem/düzeltici faaliyet tarif edilecektir. Bu yöntem Avrupa Birliği direktifleri uyarınca göz önünde bulundurulması gereken “Süre, tekrar sayısı, araçlı ve araçsız birim ağırlık, postür ve uygulama koşullarını” sorgulamaktadır.

LMM-MA (Leitmerkmalmethode zur Erfassung von Belastungen bei manuellen Arbeitsprozessen)

Manuel İş Süreçleri Kontrol Metodu / LMM-MA (Leitmerkmalmethode zur Erfassung von Belastungen bei manuellen Arbeitsprozessen) Federal Almanya İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu tarafından geliştirilmiş olup, manuel iş süreçlerinin ergonomik değerlendirme aracı olarak kullanılmaktadır. Bu yöntemde değerlendirilecek faaliyetin matematiksel modellemesi yapılarak, kişiye yönelik fiziksel yüklenme skorlanmaktadır.

REBA (Rapid Entire Body Assessment)

REBA (Rapid Entire Body Assessment) yöntemi, bir çalışma duruşu esnasında gövdede, boyunda, bacaklarda, üst kollarda, alt kollarda ve bileklerde ortaya çıkan fleksiyon ve ekstansiyonlara ve bu duruşlar esnasında çalışanın maruz kaldığı yüklere bağlı olarak 1 ile 15 arasında değişen bir skor belirlemektedir.

ERGO-TEST

ERGO-TEST baş, üst beden, omuzlar, kollar, bacaklar ve ayakları inceleyerek vücut bölgelerinin pozisyonlarını inceleyen ve özellikle oturarak yapılan çalışmalarda vücuttaki artmış yüklenmeyi tespit etmeye çalışan bir ergonomik risk değerlendirme metodudur.

Bu metotda, vücut bölgelerinin duruş pozisyonları değerlendirildikten sonra, her bölgeye ait puan toplamları zaman faktörü ile çarpılır ve risk skoru elde edilir.

Hızlı Maruziyet Değerlendirme ölçeği

Kas iskelet hastalıklarında riske maruziyet ve maruziyette değişim gözlemsel değerlendirme teknikleri ile ölçülebilir. Çalışanların maruz kaldıkları risk düzeyini belirleyerek maruziyette değişimi değerlendiren Hızlı Maruziyet Değerlendirme ölçeği, ergonomik girişim yapılması gereken öncelikli işlerin belirlenmesinde ve uygulanan ergonomi programının etkinliğinin değerlendirilmesinde yardımcıdır.

İngiltere’de ve Kanada’da İş sağlığı ve güvenliği merkezlerince İşle ilgili kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına yönelik olarak hazırlanan risk değerlendirme kılavuzları HMD ölçeği çerçevesinde kullanılmaktadır.

HMD yöntemi; İKİSR (İşle İlgili Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları) oluşumu için en önemli risk faktörlerine karşı en fazla risk altında olan dört vücut bölgesinin maruziyetini değerlendirir. HMD yönteminin hızlı, kolay uygulanabilir olması ve çalışanların da görüşlerinin alındığı bir anket sisteminin bulunması HMD yönteminin tercih edilmesi açısından cazip hale getirmektedir.

HMD ölçeği iki bölümden oluşmakta olup gözlemci ve çalışan tarafından ayrı bölümlerde değerlendirme soruları içermektedir.

Ölçeğin gözlemciye ait bölümünde çalışma esnasında gözlenen bel, omuz/kol, el bileği/el, boyunda postur ve hareketleri değerlendiren 18 madde bulunmaktadır.

Çalışana ait bölümde ise elle kaldırılan, taşınan en fazla ağırlık, iş süresi, bir elle uygulanan en fazla kuvvet, işin gerektirdiği görsel dikkat, taşıt kullanma, titreşim, iş temposu ve iş ve iş stresini değerlendiren 25 madde yer almaktadır.

Dr. Fatih Hakan ÇAM
Ekleme: 16.05.2018
Güncelleme: 16.05.2018

Ergonominin Faydaları

Ergonomi nedir? Faydaları nelerdir? Çalışan için faydasının yanında işveren için neden önemlidir?

Ergo/nomi yani iş/bilimi ( veya insan faktörleri ) insanlar ve sistemin diğer unsurları arasındaki etkileşimleri anlamakla ilgilenen bilimsel bir disiplindir ve insan sağlığını ve bütün sistem performansını en iyi hale getirmek için tasarlanan teorileri, prensipleri, verileri ve yöntemleri uygulayan bir iş koludur.

Ergonomi uygulayıcıları ve ergo nomi uzmanları görevleri, ürünleri, meslekleri, ortamı ve sistemleri insanların ihtiyaçlarıyla, yetenekleriyle ve sınırlarıyla uyumlu hale getirmek için çalışmalar yapar.

Ergonomi insanların ihtiyaçları, yetenekleri ve sınırlarıyla alakalı etkileşimde bulunduğu şeylerin uyum içinde olmasına yardımcı olur.

Efektif bir ergonomi çalışması sizlere birçok farklı alanda faydalar sağlayacaktır.

1. Ergonomi maliyetleri azaltır.
Sistemli bir şekilde yapılan ergonomi çalışmalarıyla kazalar, yaralanmalar azalacak ve bu sayede yüksek maliyetli tazminatlarla karşı karşıya kalmayacaksınız.

2. Ergonomi üretimi geliştirir.
Ergonomi çalışmaları sayesinde çalışanlarınız iyi bir çalışma pozisyonunda, daha az güç sarf ederek, daha az zorlayıcı hareket yaparak çalışır ve bu sayede işletmenizin verimliliği artar.

3. Ergonomi kaliteyi geliştirir.
Ergo nomi açısından uygun olmayan şartlar çalışanların toplam iş yükünün artmasına sebep olur ve çalışanların toplam iş yükü ne kadar fazla ise, bir o kadarda çalışanların performanslarında azalma meydana gelir. Sonuç olarak hem hizmet sektörü hem de üretim sektörü olsun çalışanlarınızın performansı azaldıkça, sunmuş olduğunuz kalite azalacaktır.

4. Ergonomi çalışan bağlılığını artırır.
Firmalar çalışanların sağlığı ve güvenliği için ne kadar önem verirse, çalışanların devamsızlıkları azalır, moralleri artar, performansları artar ve efektif bir çalışma ortamı sağlanmış olur.

5. Ergonomi çalışmaları güvenlik kültürünü oluşturur.
Ergonomi çalışmaları firmanızın iş sağlığı ve güvenliğine ne kadar önem verdiğini de göstermektedir. Ergo nomi çalışmaları çalışanları iş güvenliğine teşvik edecek ve güçlü bir güvenlik kültürü oluşturmanıza yardımcı olacaktır.

Unutmamalısınız ki sağlıklı ve mutlu çalışanlar firmanızın en büyük kazancıdır.

Ergonomiye Genel Bakış

Ergonomi, çalışanların yetenek ve kısıtlılıklarına göre çalışma alanlarının düzenini inceleyen bir bilim dalıdır.

Peki çalışma alanları neden önemlidir?

İyi bir çalışma alanı sayesinde çalışanlarınız daha rahat şartlarda çalışacak, yorgunlukları ve yıpranma süreleri azalacak ve çalışanlarda iş kazası ve meslek hastalıkları (özellikle kas iskelet sistemi hastalıkları) sıfır düzeyine inecektir. Aksi takdirde çalışma alanları yüzünden kalite seviyeleri, üretim seviyeleri düşecek ve verimliliğiniz azalacaktır.

Sistematik ergonomik iyileştirmeler sayesinde kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına sebep olan riskler ortadan kalkacak ve çalışan işinde daha üretken daha verimli bir şekilde çalışmaya devam edecektir. Bu çalışmalar sayesinde işinizi, çalışanlarınızı geliştirecek ve en önemlisi çalışma alanında bulunan birçok riski ortadan kaldırmış ve daha güvenli bir çalışma ortamı sağlanmış olacaktır.

Fakat nerden başlamalısınız?

Diğer şirketlerin ergonomi ile ilgili hangi çalışmaları yaptıkları ve nasıl sonuçlar elde ettiklerini incelemelisiniz. İş yerinizde ergonomi çalışmalarına ihtiyacınız var mı, var ise nasıl zaman ayıracaksınız, nasıl yürüteceksiniz, kaynakları nasıl yöneteceksiniz?

Bu soruları cevaplamak ve sizlere ergonomik çözümler üretmek için buradayız.